top of page
N A S I P A T R O N I :
99 A Years of the great conquest
W porównaniu z innymi kontynentami, kolonialny podbój Afryki posuwał się bardzo powoli. Dopiero w ostatnich dekadach dziewiętnastego wieku europejskie potęgi ruszyły jedna za drugą by zagrabić dla siebie jak najwięcej tego czarnego lądu. W efekcie tego szaleństwa, tuż przed wybuchem I Wojny Światowej jedynie 10% kontynentu nie zostało skolonizowane...
Pod jaką angielską nazwą przeszedł do historii ten szalony wyścig o afrykańskie ziemie i którym kolorem na mapce zaznaczono to, co zdołali sobie podporządkować Brytyjczycy?
Scramble for Africa - na różowo.
99 B
Brytyjczyków początkowo interesowało głównie zabezpieczenie miejsc kluczowych dla istniejących tras komunikacyjnych
z Indiami, które były, jak wiemy, "Perłą w Koronie" Imperium -
a więc Egipt z Kanałem Sueskim i Afryka Południowa.
A kiedy zostały już zabezpieczone, w głowie pewnego brytyjskiego wizjonera, którego karykaturę widzicie na obrazku, narodził się ambitny plan.
Co to za plan, jaką jego część udało się zrealizować za życia pomysłodawcy i kiedy udało się go zrealizować w całości?
Był to plan Cecila Rhodesa połączenia linią kolejową Kapsztadu z Kairem. Za jego życia linia kolejowa dotarła do Zimbabwe (zwane wtedy na jego cześć Rodezją). Całego planu do tej pory nie udało się zrealizować - nadal pozostaje kilka odcinków przerwy.
Fourth ROUND - week 15
AFRICA
100 A Civilisation?
Ponieważ nikt nie przyznałby się do tego, że w głąb kontynentu pcha go zwykła chciwość i poszukiwanie nowych terenów do plądrowania, oficjalny, uzgodniony przez kolonialne mocarstwa pretekst tego "Scramble for Africa", o którym mówiliśmy wczoraj, był o wiele bardziej szlachetny. Jaki to pretekst?
Zlikwidowanie niewolnictwa i handlu ludźmi.
100 B
Dekady poprzedzające "Scramble" to czas eksploracji czarnego lądu, mapowania go i poznawania. Wśród podróżników tamtej epoki na czoło wybija się znany nam już David Livingstone.
Livingstone miał z pewnością dobre intencje, lecz działał
z typowym dla Europejczyków tamtego okresu przekonaniem
o wyższości i misji dziejowej białego człowieka, który - będąc na wyższym etapie rozwoju - ma obowiązek zatroszczyć się
o biednych, pozbawionych dostępu do zdobyczy europejskiej cywilizacji tubylców.
(Znany nam od wczoraj Cecil Rhodes powiedział kiedyś, podsumowując ten kuriozalny pogląd jednym zdaniem:
I contend that we [Britons] are the first race in the world, and the more of the world we inhabit, the better it is for the human race.
Nic dodać, nic ująć ...)
Livingstone uważał, że kluczem do rozwiązania afrykańskich problemów jest zasada 3xC - którą oczywiście mieliby wprowadzić Europejczycy.
Czego dotyczyło jego 3xC?
Civilisation (Afryce należy umożliwić dostęp do
dobrodziejstw cywilizacji, takich jak dobre prawo, służba zdrowia czy edukacja)
Christianity (Afrykę należy schrystianizować, uwolnić od przesądów i zabobonów)
Commerce (Handel ma się stać dźwignią budowania dobrobytu).
101 A Slavery
Takie podejście, jakie prezentował Livingstone, jest dla współczesnego człowieka irytujące, bo wypływało z przekonania o własnej wyższości, ale nie było jeszcze najgorsze.
Przez długie lata była Afryka terenem łowieckim, z którego wywożono tysiącami ludność tubylczą, by zrobić z niej niewolników, a Brytyjczycy brylowali na tym polu przez ponad dwieście lat.
Jakie "zasługi" na tym polu położył widoczny na portrecie mężczyzna? Jak się nazywał i dlaczego popadł w konflikt
z hiszpańskimi władzami na Karaibach?
Jest to John Hawkins, uważany za pierwszego Anglika parającego się handlem niewolnikami i wynalazcy handlowego trójkąta widocznego poniżej. Odkrył on, jakie profity może ten niecny proceder przynieść krajowi i jemu samemu.
Lokalne władze na Karaibach zabraniały mieszkańcom prowadzenia interesów z Anglikami, on natomiast sprzedawał tam przywożonych z Afryki niewolników.
101 B
Oto jak wyglądał w wielkim uproszczeniu transatlantycki handel niewolnikami.
Niewolnicy: czerwony
Towary, broń: niebieski
Surowce: zielony
102 A colour does matter :)
Z jakimi dwiema wojnami prowadzonymi przez Wielką Brytanię w Afryce kojarzy się ta ilustracja i jak nazywają się jej oba elementy? Z kim toczone były te wojny i w co Brytyjczycy zamienili ten element przypominający fasolkę?
Wojny Burskie Orange
Free State
potem:
Orange River Orange River
Colony
102 B
W czasie jednej z tych dwóch wojen miało miejsce pewne wydarzenie (w którym ważną rolę odegrał pociąg) , kiedy żołnierz jednej ze stron konfliktu wziął do niewoli młodego korespondenta wojennego reprezentującego drugą stronę. Później okazało się, że obaj zostali premierami swoich krajów!
Kim byli obaj przeciwnicy i jak zakończyła się ta niewola?
Winston Churchill, przyszły premier Wielkiej Brytanii, wzięty (podobno) do niewoli przez Louisa Bothę.
Z niewoli udało mu się uciec.
103 A Look and guess!
Dziś zagadka na skojarzenia. Mogą wydawać się kompletnie dziwaczne, ale prowadzą do jednego wydarzenia, które zmieniło wszystko w regionie, do którego się wczoraj zapuściliśmy...
Jakie to wydarzenie i w jaki sposób odnoszą się do niego cztery widoczne symbole?
103 B
I kolejna zagadka skojarzeniowa.
O jakie przedmioty (związane też z poprzednim pytaniem) chodzi tym razem i jakie jest znaczenie tego, co umieszczono w gwiazdach?
105 A The Curse?
A więc: Howard Carter. Nazwisko znane każdemu, kto choć powierzchownie zainteresował się kiedykolwiek odkryciami archeologicznymi i egipskimi starożytnościami - a to za sprawą odkrycia przez niego prawie nienaruszonego grobowca młodego króla - Tutanchamona.
A jeszcze bardziej - za sprawą legendy miejskiej (pamiętacie urban legends z jednego z pierwszych tygodni?)
o starożytnej klątwie, którą miał Carter uruchomić otwierając grobowiec.
Może legenda nie rozwinęłaby się aż tak dynamicznie, gdyby nie fakt, że niecałe dwa tygodnie przed pierwszą przypisywaną klątwie śmiercią w brytyjskiej i amerykańskiej prasie ukazał się sensacyjny artykuł wieszczący zgubę tych, którzy ośmielili się wedrzeć do zapieczętowanego grobowca. Potem oczywiście legenda zaczęła rozwijać się z dynamiką wodospadu i nie powstrzymał jej nawet fakt, że sam Carter, który powinien był zostać ukarany jako pierwszy, żył spokojnie przez kolejnych siedemnaście lat.
Spod czyjego pióra wyszły te ponure przepowiednie i kto był pierwszą ofiarą "klątwy"?
Marie Corelli / George Herbert, 5. hrabia Carnarvon
105 B
Jaki przedmiot, znaleziony w Dolinie Królów i zlekceważony przez innego archeologa, przekonał Cartera, że w pobliżu musi znajdować się grobowiec młodego faraona?
I jakie były pierwsze słowa archeologa, gdy przez wywierconą dziurkę po raz pierwszy zobaczył wnętrze odkrytego grobowca?
Puchar Tutanchamona i kilka innych przedmiotów / Wspaniałe rzeczy
Kamień z Rosetty, dzięki któremu udało się odczytać hieroglify.
Flinders Petrie, metoda seriacji.
Z Howardem Carterem.
bottom of page